Wakacyjne wspomnienia

Lekcja 8.
„Nad morzem".
Pisownia rz wymiennego

str 29

ksizka 29 - 31

×
Правописание «rz» можно объяснить и понять.

🎯 Цель занятия:

Помочь ребёнку писать правильно и разобраться в правилах написания «rz».

📝 План работы на уроке:
  1. Сначала вместе посмотрите на слова: как они устроены и что означают.
  2. Разберитесь с правилом написания «rz» (когда оно меняется в словах).
  3. Выполните упражнения, чтобы закрепить это правило.
  4. В конце можно устроить небольшую игру или мини-соревнование 🙂
Słownictwo
×

SŁOWNICZEK

igliwie — хвоя

stracić zupełnie orientację — потерять ориентацию

pędzić na złamanie karku — мчаться очень быстро

zamajaczyć — смутно показаться

rozłożyste — раскидистые

konary — толстые ветви

korona — крона дерева

balansować — балансировать

próchno — труха

smagane — хлестаемые (ветром)

igliwie — хвоя

Igliwie to cienkie, ostre liście drzew iglastych, np. sosny lub świerka.

Przykład:

Na ziemi leżało dużo igliwia.

На земле лежало много хвои.

stracić zupełnie orientację — потерять ориентацию

Oznacza nie wiedzieć, gdzie się jest i co robić.

Przykład:

Zgubiłem się i straciłem orientację.

Я заблудился и потерял ориентацию.

pędzić na złamanie karku — мчаться очень быстро

Biec bardzo szybko, często bez ostrożności.

Przykład:

On pędził na złamanie karku przez las.

Он мчался через лес очень быстро.

zamajaczyć — смутно показаться

Pojawić się niewyraźnie, daleko lub w ciemności.

Przykład:

W oddali zamajaczyło drzewo.

Вдалеке смутно показалось дерево.

rozłożyste — раскидистые

Bardzo szerokie, rozciągające się na boki.

Przykład:

Drzewo miało rozłożyste gałęzie.

У дерева были раскидистые ветви.

konary — толстые ветви

Grube gałęzie drzewa wyrastające z pnia.

Przykład:

Na konarach siedziały ptaki.

На толстых ветвях сидели птицы.

korona — крона дерева

Górna część drzewa z gałęziami i liśćmi.

Przykład:

Korona drzewa była bardzo gęsta.

Крона дерева была очень густой.

balansować — балансировать

Utrzymywać równowagę, poruszając się ostrożnie.

Przykład:

Dziecko balansowało na kłodzie.

Ребёнок балансировал на бревне.

próchno — труха

Miękkie, rozkładające się drewno.

Przykład:

Stare drzewo zamieniło się w próchno.

Старое дерево превратилось в труху.

smagane — хлестаемые (ветром)

Poruszane i uderzane przez wiatr lub deszcz.

Przykład:

Drzewa były smagane przez wiatr.

Деревья хлестал ветер.

29
30
31
Zadanie 1
×
Задания 1–2.

В этом блоке занятий, посвящённых правильному написанию слов с «rz», «ó», «ż», «ch», сначала предложи ребёнку просто понаблюдать за словами: чем они похожи и чем отличаются.

Пусть он попробует подобрать пары слов, которые похожи по строению и значению. На этом этапе не обязательно использовать сложные термины — важно, чтобы ребёнок сам заметил, что слова могут быть «родственными», и понял это на примерах.

Обрати внимание ребёнка на то, как меняются звуки в словах, и как это помогает правильно их писать. То же самое можно делать, когда слово изменяется (например, по падежам).

Начать лучше с «rz», которое чередуется в словах, потому что здесь ребёнку нужно отслеживать только одну пару звуков — так проще разобраться.

Zadanie: Przyjrzyjcie się rysunkom i podajcie takie objaśnienie wyrazu „morski", by użyć wyrazu „morze".

29_3
Przykładowe rozwiązanie:

Słowo „morski” jest przymiotnikiem określającym kolor morza.

Słowo „morski” może oznaczać określenie zwierzęcia, zwanego konikiem morskim, żyjącego w morzu.

Piszemy „rz”, gdy wymienia się na „r”. Na przykład: „rowerzysta” – „rower”.

29_2
Задание 2

Zadanie: Znajdźcie pary ilustracji..

30_1
Przykładowe rozwiązanie:

To jest mój rower. – Jeżdżę na rowerze.

To jest moja lektura. – Rozmawiamy o lekturze.

Śpiewam w chórze. – Chór, w którym śpiewam.

Piszemy „rz”, gdy wymienia się na „r”. Na przykład: „rowerzysta” – „rower”.

Zadanie 3

Przeczytajcie tekst, a następnie wypiszcie wszystkie wyrazy zawierające rz i wyjaśnijcie ich pisownię według wzoru: (nad) morzem, bo morski.

×
Задания 3–6.

Эти задания помогают закрепить выученное правило.

В заданиях 3 и 4 предложи ребёнку найти слова с «rz», которое меняется, и записать их парами по образцу.

В заданиях 5 и 6 нужно подобрать подходящие родственные слова, которые показывают это правило на практике.

Zuzia i Martyna poznały się na wakacyjnym obozie nad morzem i szczerze się polubiły. Obie pływają, są zapalonymi rowerzystkami, a poza tym dobrze grają na gitarze. Wieczorami często rozmawiały o ciekawej lekturze i o wspólnych zainteresowaniach, a kiedy musiały się rozstać, były w świetnym humorze, ponieważ wierzyły, że ferie zimowe spędzą razem na Pogórzu Karpackim.

Proponowane rozwiązanie:

szczerze, bo szczerość;

rowerzystkami, bo rowery;

dobrze, bo dobroć;

gitarze, bo gitara;

lekturze, bo lektura;

humorze, bo humor;

wierzyły, bo wiara;

pogórzu, bo pogórski.

Zadanie 4

Do każdego wyrazu z rz (ramka A) dopasuj wyraz uzasadniający jego pisownię (ramka B). Zapisz w zeszycie wyrazy parami oraz podkreśl w nich rz i r.

A

kucharz, (w) dziurze, parzysty, (w) swetrze, mierzyć, pojutrze, (na) wietrze, orzeł, tworzyć, skórzany, bierze, zachmurzenie

B

para, sweter, wiatr, orty, miara, skóra, chmura, jutro, twórca, biorę, kucharka, dziura

Proponowane rozwiązanie:

kucharz – kucharka

(w) dziurze – dziura

parzysty – para

(w) swetrze – sweter

mierzyć – miara

pojutrze – jutro

(na) wietrze – wiatr

orzeł – orły

tworzyć – twórca

skórzany – skóra

bierze – biorę

zachmurzenie – chmura

Zadanie 5

Wymienione niżej słowa uzasadniają pisownię innych wyrazów zawierających rz. Podaj te wyrazy.

harcerka • starość • karły • dworcowy • bibliotekarka • kaptur • szerokość • pancerny • powtórka • jezioro • aktor

harcerka → harcerz

harcerka — девочка-скаут

harcerz — скаут

👉 Harcerz pomaga innym. — Скаут помогает другим.

starość → starzec

starość — старость

starzec — старик

👉 Starzec siedzi na ławce. — Старик сидит на лавке.

harcerka → harcerz

harcerka — девочка-скаут

harcerz — скаут

👉 Harcerz pomaga innym. — Скаут помогает другим.

harcerka → harcerz

harcerka — девочка-скаут

harcerz — скаут

👉 Harcerz pomaga innym. — Скаут помогает другим.

harcerka → harcerz

harcerka — девочка-скаут

harcerz — скаут

👉 Harcerz pomaga innym. — Скаут помогает другим.

harcerka → harcerz

harcerka — девочка-скаут

harcerz — скаут

👉 Harcerz pomaga innym. — Скаут помогает другим.

Proponowane rozwiązanie:

harcerz, starzec, karzeł, dworzec, bibliotekarz, w kapturze, szerzej, pancerz, powtórzenie, w jeziorze, aktorze

Zadanie 6

Spośród podanych wyrazów wybierz te, które zawierają rz wymienne, a następnie uzasadnij ich pisownię, podając odpowiedni wyraz.

traktorzysta • korzeń • uderzyć • warzywo • wierzba • sparzyć się • kojarzyć • narciarz • górzysty • porzeczkowy • towarzystwo • mierzenie • zorza • porządek • pielęgniarz • mądrze • rzecz • wytworzyć • zwierzę

korzeń → korzenie

korzeń — корень

👉 Korzenie rośliny są w ziemi. — Корни растения в земле.

uderzyć → uderzenie

uderzyć — ударить

👉 To było mocne uderzenie. — Это был сильный удар.

warzywo → warzywa

warzywo — овощ

👉 Lubię warzywa. — Я люблю овощи.

wierzbа → wierzba (форма без изменения, но: wierzby)

wierzba — ива

👉 To jest wysoka wierzba. — Это высокая ива.

sparzyć się → parzyć

sparzyć się — обжечься

👉 Można się sparzyć gorącą wodą. — Можно обжечься горячей водой.

kojarzyć → skojarzenie

kojarzyć — ассоциировать

👉 Mam takie skojarzenie. — У меня такая ассоциация.

narciarz → narty

narciarz — лыжник

👉 Narciarz jeździ na nartach. — Лыжник катается на лыжах.

górzysty → góra

górzysty — гористый

👉 To górzysty teren. — Это гористая местность.

porzeczkowy → porzeczka

porzeczkowy — смородиновый

👉 Sok porzeczkowy jest smaczny. — Смородиновый сок вкусный.

towarzystwo → towarzysz

towarzystwo — компания

👉 Lubię towarzystwo przyjaciół. — Я люблю компанию друзей.

mierzenie → mierzyć

mierzenie — измерение

👉 Mierzenie czasu jest ważne. — Измерение времени важно.

porządek → porządny

porządek — порядок

👉 Trzeba zrobić porządek. — Нужно навести порядок.

pielęgniarz → pielęgnować

pielęgniarz — медбрат

👉 Pielęgniarz pomaga chorym. — Медбрат помогает больным.

mądrze → mądry

mądrze — умно

👉 On mówi mądrze. — Он говорит умно.

rzecz → rzeczy

rzecz — вещь

👉 Mam dużo rzeczy. — У меня много вещей.

wytworzyć → twór

wytworzyć — создать

👉 Można coś wytworzyć. — Можно что-то создать.

zwierzę → zwierz

zwierzę — животное

👉 To jest dzikie zwierzę. — Это дикое животное.

❌ НЕ подходят (не проверяются заменой)

  • traktorzysta
  • zorza

(их нужно просто запомнить)

Zadanie 7

Wybierzcie jedną z podanych propozycji:

  • Ułóżcie historyjkę z pięcioma wyrazami zawierającymi rz wymienne.
  • Zaśpiewajcie krótką piosenkę o wyrazach z rz wymiennym.
  • Przedstawcie scenkę pantomimiczną przedstawiającą wybrany wyraz z rz wymiennym.

Ortograficzne przygody z żyrafą Żanetą >>>

⬅ Powrót do wszystkich lekcji Następna lekcji ⮕