Gramatyka

Przyimek

Co to jest przyimek?

Przyimek to nieodmienna część mowy, wskazująca na zależności czasowe (np. za godzinę, za kwadrans), przestrzenne (np. pod kołami, u sąsiada) lub przyczynę (np. za karę, w nagrodę). Przyimki są niesamodzielnymi częściami mowy, co oznacza, że same w sobie nie mają sensu – potrzebują samodzielnej części mowy, by nabrać znaczenia.

00:00 Wstęp
00:11 Niesamodzielne części mowy
00:59 Przykłady przyimków. Przyimki proste i złożone.
02:05 Wyrażenia przyimkowe

Podział przyimków:

Przyimki dzielimy na proste i złożone:

proste, np. bez, do, dla, dzięki, koło, ku, między, nad, z, przez, po,
złożone, które powstały z połączenia co najmniej dwóch zaimków prostych, np. poprzez (po+przez), zza (z+za), pomiędzy (po+między), spode (z+pod), pomimo (po+mimo), znad (z+nad), spomiędzy (z+po+między).

Wyrażenia przyimkowe

Przyimki łączą się z rzeczownikami, przymiotnikami, liczebnikami, zaimkami i przysłówkami, tworząc wyrażenia przyimkowe. Najczęściej piszemy je oddzielnie, ale czasami przybierają formę zrostów – wówczas stosuje się pisownię łączną.

wyrażenia przyimkowe z rzeczownikiem: u fryzjera, w Grecji, dla poklasku,
wyrażenia przyimkowe z przymiotnikiem: w zielone, dla najlepszych,
wyrażenia przyimkowe z liczebnikiem: do dziesięciu, na trzy, na raz,
wyrażenia przyimkowe z przysłówkiem: na głucho, na niebiesko, na czarno,
wyrażenia przyimkowe z zaimkiem: z nimi, u niego, w moim.

Wyrażenia przyimkowe, które piszemy łącznie, to między innymi: dopóki, dookoła, dlaczego, naprzeciwko, nadaremnie, natomiast, naraz, wbrew, wpław, wstecz, zaledwie, zbyt, znienacka.