Gramatyka

Pisownia wielką oraz małą literę

00:00 Wstęp
00:11 Pisownia wielkich liter
00:43 Wielkie litery w zdaniu
01:23 Wielkie litery w nazwach własnych
02:47 Wielkie litery w tytułachi
03:53 Wielkie litery w zwrotach grzecznościowych
04:46 Wielkie litery ze względów uczuciowych
05:25 Pisownia małą literą
06:23 Pułapki ortograficzne
08:17 Podsumowanie

Pisownia wielką literą

Wielką literą piszemy nazwy własne , czyli:

imiona i nazwiska ludzi: Wanda Chotomska, Jan Matejko, Czesław Miłosz,
pseudonimy i przydomki: Bolesław Chrobry, Ryszard Lwie Serce,
imiona zwierząt i roślin: Azor, Mruczek, Reksio, dąb Bartek.

W nazwach ludzi wielką literą stosujemy także przy zapisie:

nazw mieszkańców planet: Ziemianin, Ziemianka, Marsjanin, Marsjanka,
nazw mieszkańców kontynentów: Afrykanin, Azjatka, Australijczyk, Europejka,
nazw mieszkańców państw, regionów, krain: Chińczyk, Francuz, Szwed, Kaszub.

Wielką literą piszemy nazwy geograficzne i miejscowe:

nazwy kontynentów: Afryka, Ameryka Północna, Azja, Europa,
nazwy państw: Rzeczpospolita Polska, Republika Czeska, Francja, Nowa Zelandia,
nazwy regionów i krain geograficznych: Kujawy, Mazury, Nizina Mazowiecka, Pojezierze Pomorskie, Śląsk,
nazwy oceanów, mórz, rzek, jezior: Ocean Atlantycki, Morze Śródziemne, Wista, Mamry,
nazwy gór, wysp, półwyspów: Bieszczady, Góry Świętokrzyskie, Sycylia, Hel,
nazwy miast i wsi: Kraków, Tomaszów Mazowiecki, Sokółka,
nazwy ulic, placów, parków: ulica Długa, aleja Krakowska, plac Teatralny, plac Trzech Krzyży, Łazienki,
nazwy budowli, zabytków i pomników: Brama Floriańska, Zamek Królewski, Wawel, Grób Nieznanego Żołnierza.

Zapamiętaj!

Z reguły w nazwach ulic, placów, pomników, parków, kościołów wyrazy ulica, plac, pomnik, park, kościół zapisujemy małą literą np.: ulica Świętokrzyska, pomnik Bohaterów Getta, kościół Mariacki.

Wielką literą piszemy wyraz aleje, wchodzący w skład nazwy własnej: Aleje Jerozolimskie, natomiast małą - wyraz aleja: aleja Róż.

Wielką literą piszemy również:

nazwy planet i gwiazd: Mars, Neptun, Ziemia, Gwiazda Polarna, Słońce,
nazwy świąt: Boże Narodzenie, Dzień Matki, Nowy Rok, Święto Niepodległości, Wielkanoc;
nazwy urzędów, szkół, organizacji: Ministerstwo Gospodarki, Uniwersytet Jagielloński,
I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Prusa, Związek Harcerstwa Polskiego.

Wielką literą piszemy:

pierwsze wyrazy w tytułach książek i ich rozdziałów, utworów literackich, muzycznych, plastycznych, filmowych, teatralnych: Wesoła szkoła, Kajtkowe przygody, Lot trzmiela.
Psy i koty. Wieczór wigilijny;
pierwsze wyrazy w nieodmiennych tytułach czasopism: Dookoła świata. Mówią wieki.
Po prostu. Żyjmy dłużej;
wszystkie wyrazy (z wyjątkiem: i, na, o, w, z) w tytułach czasopism podlegających odmianie gramatycznej: Mój Pies, Elementarz z Bugsem, Świat Komiksu.

Wielkiej litery używamy w listach ze względów uczuciowych lub grzecznościowych, np.:

Kochana Mamusiu!
Bardzo tęsknię za Tobą.
Serdecznie pozdrawiam Babcię oraz Ciocię.
Pisownia małą literą

Wielką literą zapisujemy wszystkie rzeczowniki własne,
czyli oznaczające konkretną nazwę imienną:

imiona i nazwiska ludzi: Pola Negri, Czesław Miłosz, Robert Lewandowski
pseudonimy i przydomki: Bolesław Chrobry, Iwan II Groźny
imiona zwierząt i roślin: Mruczek, Kitka, Tuptuś
nazwy mieszkańców planet: Ziemianin, Marsjanka, Wenusjanin
nazwy mieszkańców kontynentów: Azjatka, Europejka, Amerykanin
nazwy mieszkańców państw, regionów, krain: Portugalczyk, Ślązak, Kaszubka
nazwy kontynentów: Australia, Ameryka Południowa, Antarktyda
nazwy państw: Polska, Grecja, Nowa Zelandia, Dominikana
nazwy regionów i krain geograficznych: Śląsk, Pomorze, Kotlina Kłodzka
nazwy oceanów, mórz, rzek, jezior: Ocean Atlantycki, Pacyfik, Wigry, Dunaj
nazwy gór, wysp, półwyspów: Beskidy, Wyspy Kanaryjskie, Madera
nazwy miast i wsi: Kraków, Katowice, Poznań, Jankowice
nazwy ulic, placów, parków: ulica Dębowa, aleja Krakowska, plac Teatralny
nazwy budowli, zabytków i pomników: Zamek Królewski, Wawel, Barbakan
nazwy planet i gwiazd: Neptun, Uran, Wielki Wóz, Słońce
nazwy świąt: Boże Narodzenie, Dzień Kobiet, Nowy Rok, Wielkanoc
nazwy urzędów, szkół, organizacji: Uniwersytet Śląski, I Liceum Ogólnokształcące im. Bolesława Chrobrego, Narodowy Bank Polski
pierwsze wyrazy w tytułach książek i rozdziałów, utworach muzycznych, plastycznych itp.: W pustyni i w puszczy, Kamienie na szaniec
wszystkie wyrazy (z wyjątkiem przyimków i spójników) w tytułach czasopism: Wiedza i Życie, Mały Konstruktor, Dookoła Świata (źródło)
w listach ze względów uczuciowych lub grzecznościowych: Kochana Przyjaciółko! Pozdrawiam oboje Rodziców

Pisownia małą literą

Małą literą zapisujemy:

nazwy mieszkańców miast i wsi: gdańszczanin, paryżanka, wiedeńczyk, zalesianin,
nazwy stanowisk: dyrektor, minister, prezydent, generał,
nazwy miesięcy i dni tygodnia: wtorek, niedziela, luty, maj,
nazwy województw: województwo mazowieckie, województwo małopolskie, województwo podlaskie,
przymiotniki utworzone od nazw geograficznych i miejscowych: Afryka - afrykański,
Japonia - japoński, Kaszuby - kaszubski, Warszawa - warszawski,
nazwy obrzędów i zwyczajów: andrzejki, mikołajki, śmigus-dyngus, walentynki.

Małą literą zapisujemy wszystkie rzeczowniki pospolite oraz: