Gramatyka

• 00:00 Wstęp
• 00:11 Ó i U - różnice
• 00:44 Wymiana Ó na O, A, E
• 01:37 Końcówki -ÓW, -ÓWKA, -ÓWNA
• 02:43 Ó na początku wyrazów
• 03:12 Ó niewymienne
• 03:44 U na końcu i początku wyrazów
• 04:25 U w końcówkach czasowników
• 04:48 U w końcówkach
• 05:25 Podsumowanie

Literę ó piszemy zawsze wtedy, kiedy w innych formach lub wyrazach pokrewnych wymienia się na o, e lub a:

• próg – progi
• pióro – pierze
• powrócić – powracać

Ó piszemy w następujących zakończeniach wyrazów:

• –ówka – klasówka, prasówka, tenisówka
• –ówna – Kubicówna, Czubówna, Nowakówna
• –ów – Kraków, Żwaków, psów, kotów
• Wyjątki: skuwka, wsuwka, zasuwka

Istnieje tylko kilka słów, które zaczynają się od ó:

• ósmy, ósma, ósemka, ósmoklasista, ósmoklasistka
• ów, ówdzie, ówczesny, ówcześnie

W języku polskim mamy wiele wyrazów z ó niewymiennym. Należy zapamiętać ich pisownię. Przykładowe wyrazy z ó niewymiennym:

Witold Gawdzik
Zbiór wyrazów z ó niewymiennym

Krótka, rózga, kłótnia, córka, 
zbój, powrósło, ogół, skórka, 
włókno, włóczka, wróżba, różna, 
żółw, tchórzliwy, wróbel, próżniak. 
Oprócz czółna, żółtko, wiórek, 
wójt, równina, chór przepiórek.

Póty, póki, król, jaskółka,
róża, Józef, szczegół, półka,
źródło, mózg, wiewiórka, która, 
stróż, ogórek, wspólna, góra, 
próchno, próba, późno, włóka*. 
Zapamiętaj, łatwa sztuka!


*włóka - dawna miara powierzchni

Zasady pisowni wyrazów z u

Literę u piszemy zawsze na końcu wyrazów oraz na ich początku (za wyjątkiem słów ósmy, ósma, ósemka, ósmoklasista, ósmoklasistka, ów, ówdzie, ówcześnie, ówczesny):

• stołu, płotu, bratu, słońcu
• ubranie, uprany, ustąpiła

U piszemy w końcówkach czasowników:

• -un – piastun, opiekun
• -unka – piastunka, opiekunka
• -unek – rysunek, pakunek
• -uch – maluch, paluch
• -uszek – maluszek, paluszek
• -utki – wesolutki, grubiutki
• -usieńki – malusieńki, samiusieńki
• -uś – laluś, bratuś
• -usia – mamusia, kawusia
• -unia – babunia, lalunia
• -unio – dziadunio, tatunio
• -um – liceum, atrium
• -us – nerwus, serwus

📘 Dla osób rosyjsko- i ukraińskojęzycznych: praktyczne wskazówki

🇵🇱 Негласное правило

Польское слово	Перевод (рус./укр.)	Пишем	Почему
stół	стол	ó	слышим „о”
ból	боль	ó	слышим „о”
sól	соль	ó	слышим „о”
król	король	ó	слышим „о”
wóz	воз	ó	слышим „о”
mróz	мороз	ó	слышим „о”
góra	гора	ó	слышим „о”
skóra	кожа	ó	слышим „о”
dól	дно / низ	ó	слышим „о”
but	бут	u	слышим „у”
kura	курица	u	слышим „у”
cukier	сахар	u	слышим „а”
mur	стена	u	слышим „е”
kultura	культура	u	слышим „у”
autobus	автобус	u	слышим „у”
komputer	компьютер	u	слышим „ю”

⚠️ Но — важно помнить:

Это не грамматическое правило, а ориентир.

Работает отлично в родственных словах славянского происхождения, но не всегда

📌 Запомни как простую ассоциацию:

если в голове слышишь «о» — ó, если «у» — u.