Adam Mickiewicz
Pan Tadeusz – Księga II (fragment)
Nad Soplicowem słońce weszło i już padło
Na strzechy, i przez szpary w stodołę się wkradło;
I po ciemnozielonym, świeżym, wonnym sianie,
Z którego młodzież sobie zrobiła posłanie,
Rozpływały się złote, migające pręgi
Z otworu czarnej strzechy, jak z warkocza wstęgi.
Już wróble skacząc ćwierkać zaczęły pod strzechą,
Już trzykroć gęgnął gęsior, a za nim jak echo
Odezwały się chórem kaczki i indyki,
I słychać bydła w pole idącego ryki.
wzeszło — взошло
1. Słońce wzeszło nad lasem. - Солнце взошло над лесом.
2. Rano słońce wzeszło bardzo wcześnie. - Утром солнце взошло очень рано.
strzecha — соломенная крыша
1. Stary dom miał strzechę. - У старого дома была соломенная крыша.
2. Na strzesze siedziały ptaki. - На соломенной крыше сидели птицы.
stodoła — амбар
1. W stodole przechowuje się siano. - В амбаре хранят сено.
2. Dzieci bawiły się w starej stodole. - Дети играли в старом амбаре.
wonny — ароматный
1. W ogrodzie rosną wonne kwiaty. - В саду растут ароматные цветы.
2. Powietrze było wonne od siana. - Воздух был ароматным от сена.
ćwierkać — чирикать
1. Ptaki ćwierkają rano. - Птицы чирикают утром.
2. Wróble ćwierkają na drzewie. - Воробьи чирикают на дереве.
1. Gdzie wzeszło słońce?
2. Gdzie wkradło się światło słońca?
3. Jakie ptaki ćwierkały pod strzechą?
Epitet
Wyraz, który w zdaniu określa rzeczownik, nazywamy epitetem.
Najczęściej epitet jest przymiotnikiem i opisuje cechy przedmiotów, ludzi lub zjawisk.
Эпитет — это слово, которое описывает существительное и делает речь более образной.
Wybierz z tekstu wyrazy, które określają rzeczowniki (np. jaki? jaka? jakie?).
Uzupełnij:
ciemnozielone __________________
świeże __________________
wonne __________________
złote __________________
czarna __________________
ciemnozielone siano
świeże siano
wonne siano
złote pręgi
czarna strzecha
Opowiedz jeszcze raz, co się działo o wschodzie słońca w Soplicowie. Użyj podanych słów.
słońce • promienie • strzecha • stodoła • siano • wróble • gęsi • kaczki • bydło
Na początku __________________________________
Potem _______________________________________
Później ______________________________________
Na końcu ____________________________________
Na początku słońce wzeszło nad Soplicowem.
Potem jego promienie wpadły przez strzechę do stodoły i oświetliły świeże siano.
Później wróble zaczęły ćwierkać, a gęsi i kaczki odezwały się głośno.
Na końcu było słychać bydło idące na pole.
Porównaj swoją wypowiedź z zadania 2 i opis z zadania 3.
Powiedz, która wypowiedź:
• bardziej szczegółowo przedstawia rzeczywistość
• lepiej oddziałuje na wyobraźnię odbiorcy
Moim zdaniem bardziej szczegółowy jest opis:
__________________________________________
Ten opis bardziej działa na wyobraźnię, ponieważ:
__________________________________________
Moim zdaniem opis z epitetami jest bardziej szczegółowy.
Ten opis bardziej działa na wyobraźnię, ponieważ zawiera wiele określeń, na przykład: „ciemnozielone siano”, „złote pręgi”.
Przeczytaj zdania i znajdź epitety (czyli wyrazy określające rzeczownik).
1. Może to była chmureczka niebieska?
2. Mam owoce mięsiste, skórkę złotą.
3. Grusze jaśniały suchą i wonną purpurą.
4. Piwnica wygląda obiecująco, ale schodki są bardzo strome i wysokie.
Epitety:
niebieska chmureczka
mięsiste owoce
złota skórka
sucha purpura
wonna purpura
strome schodki
wysokie schodki
Spróbuj opisać poranek. Użyj przymiotników (epitetów), aby opis był ciekawszy.
Rano słońce __________________________________
Na niebie ____________________________________
Ptaki ________________________________________
Powietrze jest _________________________________
Widzę ________________________________________
Przykład:
Rano słońce wschodzi nad zielonym polem.
Na niebie płyną białe, lekkie chmury.
Ptaki głośno śpiewają na wysokich drzewach.
Powietrze jest świeże i chłodne.
Widzę spokojną wieś i złote promienie słońca.
Uzupełnij zdania odpowiednim epitetem (przymiotnikiem opisującym rzeczownik).
1. __________ słońce wschodzi nad polem.
2. Na niebie płyną __________ chmury.
3. W ogrodzie rosną __________ kwiaty.
4. Na drzewie siedzi __________ ptak.
5. W stodole leży __________ siano.
Przykłady:
1. Złote słońce wschodzi nad polem.
2. Na niebie płyną białe chmury.
3. W ogrodzie rosną kolorowe kwiaty.
4. Na drzewie siedzi mały ptak.
5. W stodole leży świeże siano.