Przyroda
DZIAL 6. POZNAJEMY KRAJOBRAZ NAJBLIŻSZEJ OKOLICY
🟢 Lekcja 4. Wody słodkie i wody słone
(пресноводные и соленые воды)
Wśród wód pokrywających powierzchnię Ziemi wyróżniamy wody słone o - dużej zawartości soli – oraz wody słodkie, w których jest niewiele soli. Do wód słodkich zaliczamy między innymi wody płynące i stojące.
❇️ Wody słone pokrywają większą część Ziemi
Ziemia oglądana z kosmosu wygląda jak duża błękitna kula, ponieważ przeważającą część jej powierzchni pokrywają wody mórz i oceanów. Są to wody słone, które swój charakterystyczny smak zawdzięczają dużej ilości rozpuszczonej w nich soli – takiej, jaką dodajemy do potraw.
Morza i oceany
Wody słone wypełniają morza i oceany, do których uchodzi ogromna liczba rzek. Woda w rzekach zawiera niewielkie ilości soli, ale tej wody jest tak dużo, że każdego roku do mórz i oceanów trafia dwa i pół miliarda ton soli.
.Ocean światowy tworzą oceany oraz ich części, czyli morza
❇️ Wody słodkie znajdują się na lądach
Wody o niewielkiej zawartości soli to wody słodkie. Większość wody słodkiej na kuli ziemskiej jest w stanie stałym, w postaci lodowców. Znaczna część wody słodkiej znajduje się pod ziemią, a tylko niewielka część na lądach – w postaci wód powierzchniowych. Wody powierzchniowe dzielimy na stojące (nazywane zbiornikami wodnymi) i płynące (nazywane ciekami wodnymi).
❇️ Wody stojące
Określenie wody stojące wynika z tego, że woda w zbiornikach nie przemieszcza się w określonym kierunku, czyli nie płynie. Do tego rodzaju wód zaliczamy jeziora, bagna i stawy.
- Jeziora powstają w zagłębieniach terenu, których dno nie przepuszcza wody. Trafia do nich woda z rzek i opadów. Przeważająca część jezior ma naturalne pochodzenie, lecz istnieją też sztuczne jeziora utworzone przez człowieka na rzekach. Ich zadaniem jest zbieranie nadmiaru wód i zapobieganie powodziom.
- Bagna to obszary, na których wierzchnia warstwa ziemi jest stale nasycona wodą. Powstają w miejscach o nieprzepuszczalnym podłożu, na przykład na zarastających jeziorach oraz wzdłuż wolno płynących rzek, które podczas wiosennych roztopów i letnich opadów zatapiają sąsiednie tereny.
- Stawy to sztuczne zbiorniki wodne, w których najczęściej hoduje się ryby. Niektóre niewielkie stawy służą jako magazyny wody na wypadek pożaru. Charakterystyczną cechą stawów jest geometryczny kształt, na przykład prostokąta lub kwadratu.
❇️ Wody płynące
Do wód płynących należą rzeki, strumienie, potoki oraz kanały śródlądowe. Znajdująca się w nich woda nieustannie zmienia swoje położenie – płynie.
- Rzekami nazywamy wody płynące po powierzchni Ziemi w podłużnych zagłębieniach terenu. Rzeki kończą swój bieg, uchodząc do większych rzek, mórz lub oceanów.
- Strumienie to niewielkie cieki wodne, które płyną po słabo nachylonym terenie, na przykład na równinie, dlatego woda płynie w nich wolno. Strumienie uchodzą do rzek.
- Potoki to także niewielkie cieki wodne, ale płynące po znacznie nachylonym terenie, na przykład w górach. Woda płynie w nich znacznie szybciej niż w strumieniach. Podobnie jak strumienie, potoki uchodzą do rzek.
- Kanały śródlądowe to cieki wodne wybudowane przez człowieka. Najczęściej łączą rzeki lub jeziora, dzięki czemu powstają drogi wodne, którymi mogą pływać statki i łodzie.
Dowiedz się więcej
Woda „uwięziona” w lodzie
Woda słodka występująca na Ziemi w postaci lodu może tworzyć lodowce. Powstają one na obszarach, gdzie od wielu tysięcy lat jest tak zimno, że więcej śniegu spada, niż topnieje. Śnieg gromadzi się latami i stopniowo przekształca w lód.
Największe lodowce pokrywają rozległe fragmenty lądów i są nazywane lądolodami. Jednym z nich jest lądolód występujący na Antarktydzie. Pokrywa on prawie w całości ten kontynent, a jego grubość w niektórych miejscach dochodzi do 4500 m.
W wysokich górach występują lodowce górskie. Spływają one jak lodowe rzeki dolinami na leżące niżej tereny. W Europie najdłuższe lodowce górskie występują w Alpach.
Lądolód na Antarktydzie.
Lodowiec górski w Alpach.
To najważniejsze!
- Na Ziemi występują wody słone i wody słodkie.
- Wody słone znajdują się w morzach i oceanach.
- Na lądach występują wody słodkie. Dzielimy je na stojące oraz płynące.
- Do wód stojących zaliczamy jeziora naturalne i sztuczne, bagna oraz stawy.
- Wśród wód płynących wyróżniamy cieki naturalne: rzeki, strumienie, potoki, a także cieki sztuczne, czyli kanały śródlądowe.
Czy wiesz, czy umiesz?
- Narysuj w zeszycie schemat przedstawiający podział wód występujących na Ziemi.
- Wymień rodzaje wód stojących i scharakteryzuj jeden z nich.
- Na podstawie ilustracji ze strony 149 porównaj wygląd rzeki z wyglądem kanału śródlądowego. Które z nich jest naturalnym elementem krajobrazu, a które – elementem stworzonym przez człowieka?
- Podaj po jednym przykładzie wód płynących i wód stojących występujących w twojej okolicy.