Przyroda

🔹 Co to jest układ ruchu?

Что такое опорно-двигательная система

• Po polsku (как в школе):
  👉 Układ ruchu tworzą szkielet i mięśnie.
• Po rosyjsku (чтобы понять):
  👉 Опорно-двигательная система — это:
  • kości – кости
  • mięśnie – мышцы

🧠 Главная мысль:

Без костей и мышц человек nie mógłby się poruszać – не смог бы двигаться.

🔹 Szkielet – rusztowanie ciała

Скелет — каркас тела

• Po polsku (как в школе):
  👉 Szkielet stanowi rusztowanie ciała.
• Po rosyjsku (чтобы понять):
  👉 Скелет — это каркас, который:
  • utrzymuje kształt ciała – держит форму
  • chroni narządy – защищает органы
  • umożliwia ruch – помогает двигаться

🧠 Пример из учебника:

• czaszka chroni mózg – череп защищает мозг
• klatka piersiowa chroni serce i płuca

🔹 Z czego składa się szkielet?

Из чего состоит скелет

• czaszka - череп
• kręgosłup - позвоночник
• klatka piersiowa - грудная клетка
• kości kończyn górnych - кости рук
• kości kończyn dolnych - кости ног

🔹 Kręgosłup – bardzo ważny

Позвоночник — очень важен

• Po polsku (как в школе):
  👉 👉 Kręgosłup utrzymuje postawę ciała.
• Po rosyjsku (чтобы понять):
  Позвоночник держит осанку и защищает спинной мозг.

🧠 ВАЖНО:

• kręgosłup nie lubi garbienia się – не любит сутулость
• ciężki plecak szkodzi – тяжёлый рюкзак вредит

🔹 Stawy – połączenia kości

Суставы

• 👉 Ruchome połączenia kości nazywamy stawami.
• Суставы соединяют кости и позволяют им двигаться.

• staw barkowy – плечевой
• staw łokciowy – локтевой
• staw kolanowy – коленный
• staw biodrowy – тазобедренный

🧠 Без суставов: Kości byłyby sztywne – кости были бы неподвижны.

🔹 Mięśnie szkieletowe

Скелетные мышцы

• Po polsku (как в школе):
  👉 Mięśnie są przytwierdzone do kości.
• Po rosyjsku (чтобы понять):
  Мышцы прикреплены к костям и тянут их.

Mięśnie szkieletowe pracują zależnie od naszej woli (мы ими управляем).

🔹 Jak dbać o układ ruchu?

• 🏃 regularne ćwiczenia – укрепляют кости
• 👟 wygodne obuwie – защита стоп
• 🎒 plecak na dwa ramiona – защита позвоночника
• 🥛 wapń i witamina D – крепкие кости
• 🪑 prawidłowa postawa – правильная осанка